MARKOWCE

Markowce (al. Markowice, po rusku Markiwci), wś w pow. tłumackim, 16 kil. na płd. zach. od Tłumacza, 9 kil. na płd. płd. zach. od sądu powiat. i urzędu poczt. w Tyśmienicy. Na płn. wsch. leży Chomiakówka, na wsch. Czarnołoźce i Słobódka, na płd. Ladzkie, na zach. Bratkowce, na płn. zach. Tyśmienica. Środkiem obszaru płynie Strymba, dopływ Worony, od płd. z Ladzkiego na płn., a potem na płn. wsch. do Chomiakówki, i dzieli się w obrębie wsi na kilka ramion. Wzdłuż granicy płn. zach. płynie Uniawa, dopływ Strymby, od płd. zach. na płn. wsch., a wzdłuż granicy wsch. Rokitna, dopływ Worony, od płd. na płn. W środku obszaru leżą zabudowania wiejskie w dolinie Strymby. Na lew. brzegu Strymby las Uniawa, na praw. brzegu Nedwedyszcze. Zach. część obszaru przebiega kolej lwowsko-czerniowiecka a M. leżą w połowie drogi ze Stanisławowa do Ottynii. Własn. wiek. ma roli orn. 279, łąk i ogr. 158, pastw. 192, lasu 636 mr.*; własn. mniej. roli orn. 552, łąk i ogr. 1165, pastw. 273, lasu 33 mr. W r. 1880 było 860 mk. w gminie, 165 na obsz. dwor. (836 obrz. gr. kat., 60 obrz. rzym. kat.). W tej liczbie 118 polaków, 11 żydów, reszta rusini. Par. rzym. kat. w Tyśmienicy, gr. kat. w miejscu, dek. tyśmieniecki, archidyec. lwowska. Do parafii należy Odaja. We wsi jest cerkiew pod wezw. ś. Dymitra, szk. fil. i kasa pożyczk. gminna z kapit. 817 zł. Dawniej należała wieś do klasztoru oo. dominikanów w Tyśmienicy z nadania Mikołaja Potockiego, kaszt. krak., w r. 1643 (Rkp. Siarczyńskiego w Bibl. Ossol. No 1828), dziś jest własnością Konstantego Ładomirskiego. Mac. i Lu. Dz.
* - 1 morga = 0,58 ha - roli ornej ok. 162 ha, łąk i ogr. ok. 92 ha, pastw. ok. 111 ha, lasu ok. 369 ha (razem ok. 734 ha).
/Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 6, Warszawa: nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1885, str 127/

Własność większą Markowce stanowiły dobra tabularne w których skład wchodziły dwie nieruchomości ziemskie: Markowce-Osada (whl 106) i Markowce-Kosówka (whl 105). /whl/lwh - liczba wykazu hipotecznego/
W roku 1870, od spadkobierców po zmarłym Feliksie Święcickim, znaczną część dóbr markowieckich kupił Konstanty Ładomirski.
Konstanty od roku 1871 wraz z rodziną mieszka w Markowcach i w prasie występuje jako właściciel tych dóbr. W bardziej oficjalnych źródłach wzmiankowany jest jednak jako współwaściciel. O pozostałą w rękach Święcickich część Markowiec toczy spór. W latach 1881 i 1891 przed sąd wnosi pozwy przeciw współwłaścicielom. Jak się wydaje po drógim procesie, czyli po 20 latach od zakupu, zostaje uznany za jedynego właściciela całości.

Whl 105 i 106 - ok. 435 ha roli, 69,5 ha łąk, 7 ha ogrodów, 116 ha pastwisk, 232 ha lasu, 6,5 ha moczarów, 2 ha nieużytków, 1 ha gr. zabudowanych - razem 869 ha.
/Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z W. Ks. Krakowskiem. Kraków: nakł. Wydziału Krajowego, 1890/

Po śmierci Konstantego (rok 1895) i jego najstarszego syna Stanisława (rok 1898), w roku 1899 przeprowadzone zostało postępowanie spadkowe. W myśl umów zawartych między spadkobiercami, Zdzisław Ładomierski (młodszy syn Konstantego) został właścicielem folwarku Osada a Katarzyna z Gołaszewskich Ładomirska (wdowa po Konstantym) została właścicielką folwark Kosówka.
4 lata później, w roku 1903, Zdzisław odkupił od matki Kosówkę i tą drogą został właścicielem całych dóbr Markowce.

Whl 105 i 106 - razem 860 ha.
/Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z W. Ks. Krakowskiem. Kraków: nakł. Wydziału Krajowego, 1905/

W roku 1919 szacowano, że w rękach Zdzisława Ładomirskiego było 843 ha z czego 205 stanowiły lasy.
W latach międzywojennych Zdzisław Ładomirski aktywnie zarządzał posiadanym majątkiem. Do większych zmian zaliczyć można:
- zakup a później rozparcelowanie i sprzedaż ok. 71 ha gr. rolnych położonych w sąsiedniej wsi Bratkowce,
- celem uposażenia najstarszego syna Władysława, wydzielenie na Dębinie nowego folwarku (ok. 50 ha),
- rozparcelowanie ok. 140 ha gr. rolnych z folwarku Osada (na części z tych działek polscy osadnicy założyli kolonię Osada),
- zakup na imię swego syna Józefa, pozostałych po likwidacji konwentu Dominikanów w Tyśmienicy, gruntów rolnych i lasu - 75,5 ha (whl 107),
- uposażenie w 119 ha łąk córki Zofii, po jej ślubie z Eustachym Tyszkiewiczem (93 ha z Osady i Kosówki i 26 ha z podominikańskich).

W roku 1939 w rękach rodziny było ok. 859 ha:
- folwark Osada - 501 ha (gr. rolne 321 ha, las 151 ha, sad 11 ha, park 7 ha, inne 11 ha),
- folwark Kosówka - 187 ha (135 ha gr. rolnych i 2 ha gr. innych na Kosówce oraz 50 ha gr. rolnych i lasu z podominikańskich),
- folwark Dębina - 53 ha (w tym 35 ha lasu, młyn i stawy),
- folwark Uniawa - 119 ha (w tym ok. 50 ha stawów).

Polacy w Markowcach stanowili mniejszość. Dwór wiele pracy wkładał w zachowanie kultury polskiej na tym terenie.
W roku 1909, w Markowcach, poświęcony został, ufundowany przez Ładomirskich, kościół rzymsko-katolicki.
W roku 1932, Towarzystwo Szkoły Ludowej otrzymało od Ładomirskich grunt i drewno dębowe potrzebne do budowy nowej szkoły polskiej, która niebawem powstała.
Na przełomie lat 20tych i 30tych sprowadzeni do Markowiec polscy osadnicy (mazurzy) utworzyli kolonię Osada.
W roku 1934, gdy dzielono teren gminy Markowce na gromady, powołano "polską" gromadę Osada obejmującą Dębinę, Kosówkę, Markowce Dwór i Osadę.

Jednocześnie rodzina Ładomirskich otwarta była na kulturę i tradycję lokalną.
Wiadomo, że Konstantemu Ładomirskiemu bardzo bliską była miejscowa cerkiew greckokatolicka, często w niej bywał i w razie potrzeby wspierał finansowo.
Kolejne pokolenie, mimo że pobudowało kościół, z cerkwią nadal utrzymywało bliski kontakt. Zdzisław z rodziną uczestniczył we wszystkich cerkiewnych świętach a z rodziną parocha o. Teodora Baziuka miał stosunki przyjacielskie.
Z przekazów rodzinnych wiadomo, że Anna z Kraińskich Ładomirska lubiła i pięknie śpiewała dumki.
Szczególnym czasem dla Markowiec były żniwa, na potrzeby których sprowadzano z gór pracowników sezonowych. Muzyka i pieśni huculskie wypełniały wtedy dwór.

ok. 1889 Stanisławów
Zofia
z Ładomirskich Krobicka

Wyszatyce
Władzio
Ładomirski

1903 Wyszatyce
Iga, Maryś i Władzio
Ładomirscy

1905 Wyszatyce
Iga, Władzio,
Zosia, Maryś
i Stasia
Ładomirscy

2013