DWÓR MARKOWCE
FOLWARK OSADA

Folwark Osada, położony nad rzeką Strymbą, ok. 1 km na pn-wsch od wsi Markowce, był głównym siedliskiem majątku Markowce. Z drogi łączącej Markowce z Tyśmienicą należało zjechać w aleję prowadzącą do gospodarstwa.
Przed Strymbą po prawej stronie alei znajdował się sad, na końcu którego prawdopodobnie stał markowiecki dwór, po lewej zaś położone były oficyna i inne zabudowania dworskie oraz park. Za Strymbą, na wyspie otoczonej młynówką, rozłożone były zabudowania folwarczne, zaś za młynówką stały mały młyn i czworaki.

III Zdjęcie Wojskowe - austro-węgierska mapa realizowana w latach 1869–1887

Jak wyglądał dwór w którym wychowały się dzieci Konstantego i Katarzyny nie wiadomo.
Antoni Kraiński w swoich wspomnieniach napisał: „Dom był tam stary i zagrzybiony więc go rozebrano”. O innym losie starego domu można przeczytać w prasie z roku 1909. Kurier Stanisławowski, nr 1266, z dnia 12 grudnia, np. donosił: „Pożar dworu. We wtorek około godziny 7. wieczorem zgorzał we wsi Markowcach pod Stanisławowem dwór p. Ładomirskiego.”. Podobną informację znaleźć można w lwowskiej Gazecie Narodowej, nr 283, z dnia 11 grudnia. We wzmiance o pożarach z ostatnich dni napisano „zgorzał we wtorek około godz. 7 wieczór dwór p. Ładomirskiego w Markowcach, oddalonych o kilka kilometrów od Stanisławowa.”.
Stary dwór w Markowcach spłonął wiec 7 grudnia 1909 roku, około godziny 19ej. Zdzisławostwo Ładomirscy, po tym zdarzeniu, zapewne schronienie znaleźli na Kosówce.
Co było dalej?
Antoni Kraińki po wzmiance o rozbiórce starego dworu napisał tak: „dobudowano do oficynki cztery ładne pokoje a później, gdy rodzinka rosła ciągle coś dodając i ulepszając doszli do obszernego i wygodnego domu z przemiłą i ogromną werandą wejściową, ciepłą w zimie, bo dzięki podwójnym szybom dającą się ogrzać.”.
W archiwach rodzinnych zachowało się bardzo cenne zdjęcie.
Jest ono błędnie opisane „Markowce 1895”. W rzeczywistości prezentuje nowy dom Ładomirskich, po pierwszym etapie jego dostosowania do funkcji głównej siedziby. Widać niezmienioną jeszcze bryłę dawnej oficyny oraz dobudowaną, nową część (po lewej stronie, od pn-zach.). Szacować można więc czas wykonania tego zdjęcia na rok ok. 1911. W latach późniejszych przebudowano samą oficynę a od pd-wsch. dobudowano nowe skrzydło.

Zabudowania folwarku Osada

a
b
c
d
e
o, p

dwór - drewno, dachówka
oficyna /kuchnia, stelmacharnia, i inne/ - cegła, blacha
chlewy, kurniki - drewno, słoma
kuźnia i mieszkania sezonowych - drewno, dachówka
skład narzędzi - drewno, słoma
czworaki - drewno, słoma

f, g, h
i, l
j, k
m
n

stajnie - drewno, dachówka
magazyny - drewno, dachówka
stodoły - drewno, słoma
młyn - drewno, gont
szopa - drewno, słoma

Dwór ok. roku 1911 - dawna oficyna z dobudowanymi czterema pokojami

Dwór w roku 1938

Pokój jadalny

1895
Zdzisław
Ładomirski

1913
Władzio (1), Marynka (2), Kazio (10), Zosia (4), Stasia (5)
Józek (7), Jędruś (9), Jadwisia (3), Kostusia (6)
Zdziś (8)

1895
Anna
z Kraińskich Ładomirska

ok. 1925 - lewe skrzydło
Ładomirski Zdzisław
Anka (12) i Antek (11)

1938 - weranda

? - prawe skrzydło

Rodzina Ładomirskich folwark Osada w swoich rękach utrzymywała przez blisko 70 lat (od 1870 do 1939). Wychowały się tu 2 pokolenia tj. dzieci Konstantego i Katarzyny z Gołaszewskich Ładomirskich oraz Zdzisława i Anny z Kraińskich Ładomirskich. Ostatnie lata życia spędzili tu rodzice Konstantego a pierwsze jego prawnuki. Łącznie więc z Markowcami związane było 5 pokoleń rodziny.

W roku 1939 gospodarstwo to posiadało 321 ha gruntów rolnych: 230 ha gruntów ornych, 21 ha łąk, 70 ha pastwisk. Z tego 140 ha zostało w latach 1895-1914 zdrenowane sączkami ceramicznymi a melioracje te uzupełniało ok 10 kmb rowów otwartych.
W skład dóbr Markowce wchodziło 151 ha lasu zwanego "Uniawa", dla którego właściciel posiadał program gospodarczy zatwierdzony na lata 1934-1944.
Zabudowania dworskie otaczały sad o pow. 11 ha i park o pow. 7 ha.
Grunty zabudowane, drogi, rowy i inne o pow. 11 ha uzupełniały powyższe dobra.
Łącznie majątek Osada miał 501 ha powierzchni.

Inwentarz żywy gospodarstwa stanowiło: 58 koni (1 ogier, 20 klaczy, 17 wałachów, 20 szt. młodzieży), 111 szt. bydła rasy Simental (1 byk, 44 krowy, 8 wołów, 58 cieląt) oraz 7 świń.
Przeciętna mleczność obory w r. 1938 wynosiła 1850 kg mleka przy 3,6% tłuszczu.
Ogólną intensywność produkcji folwarku ilustrują poniższe dane.

Markowce do 1939 nie zostały zelektryfikowane ale gospodarstwo posiadało nowoczesne jak na tamte czasy maszyny rolnicze. Do ważniejszych zaliczyć można 2 pługi motorowe i młocarnię napędzaną lokomobilą.

Po II WŚ majątek Markowce został znacjonalizowany. Zasypana została młynówka a zabudowania dworskie i folwarczne rozebrane. Wycięto park i sad. Pozostała tylko droga dojazdowa.

2013